Buradaki yazılara ek olarak, bundan böyle -bir aksilik olmazsa- her Perşembe günü kış sporları sitesi skiciyiz.biz‘de de bir yazım çıkacak. İlk yazım burada. Gene kardan filan bahsettim, okuyun derim 🙂
Bu arada yine 200 saatten sonraki model çıktılarına bakıp kar fırtınası bekleyenler varmış, işitiyoruz. Ben burada yazmadan kar fırtınası olmaz arkadaşlar 🙂
Meraklı insanlar güzel sorular sorarlar. Okurlarımdan Kemal Sakarya, dün şöyle yazdı:
“Konuyla ilgili değil ama bir şey soracaktım.. Bugün (dün, 8 Şubat) Çerkezköy’de sıcaklık -0,4 derece iken yağmur buz ile karışık yağıyordu (görsel olarak kesin yağmur dersiniz) ama deniz kenarı Tekirdağ’da +1 derecede lapa lapa kar vardı biliyorsanız sebebini söyleyebilir misiniz…”
Kısa cevap: Kemal Bey’in Çerkezköy’de şahit olduğu, sıfırın altındaki sıcaklıklarda yağan yağmura donan yağmur (freezing rain) denir. Şimdi diyeceksiniz ki su sıfır derecede donmaz mı? Ayrıca Tekirdağ’da neden kar yağıyormuş? Şöyle izah edeyim:
Ama tuttu. Herkesin tahmin ettiği oldu, özellikle dün Ege ve Batı Akdeniz kıyılarına aşırı yağmur yağdı. Hala da yağıyor. Aşağıda dün (7 Şubat) ve önceki gün (6 Şubat) düşen yağış miktarlarını görüyorsunuz. Bunlar DMİ’nin yayınladığı, kalite kontrolden geçmemiş değerler. Ne zaman kalite kontrolünden geçerler hiçbir fikrim yok. İlk harita 7 Şubat için, daha doğrusu bu sabaha kadarki 24 saatte ölçülen miktarlar:
Akdeniz çukuruna çöreklenen (Ali Esin nur içinde yat) bir alçak basınç, doğuya doğru ilerleyerek yağışını ne yazık ki olduğu gibi bizim Ege ve Batı Akdeniz kıyılarına boşaltmaya hazırlanıyor. DMİ bile 100 mm’nin üstünde yağmur uyarısı vermiş İzmir ve Aydın civarına, hesap edin artık. Bu sefer herkes aynı görüşte gibi, SKIRON ve MM5 da hiç hoş şeyler göstermiyor. Aşağıdaki animasyon SKIRON modelinin çıktılarından:
Umarız çok büyük sorunlar olmaz. Toprağın bu bölgelerde suya halihazırda doymuş olduğu söyleniyor. İyi şanslar dileyelim buralarda oturanlara.
Kuzeybatıdan esen rüzgara bizim memlekette karayel denir.
(Zonguldak radarı 3-4-5 Şubat 2010)
Kışın karayel, öteki kuzeyli rüzgarların yaptığı gibi, doğal olarak soğuk hava getirir. Bu soğuk hava kuru bile olsa Karadeniz üzerinden geçerken alttan ısınır (deniz kışın havadan sıcaktır), nem kazanır, bulut ve yağış oluşturur (evet bildiniz, “sea effect”). Karaya ulaşıp hele bizim Kuzey Anadolu Dağları’na doğru yükselmeye başladığında içinde rutubet namına ne var ne yoksa boşaltır. Soğuk yeterliyse yağış kar olarak düşer. Bunların hepsini öteki kuzeyli rüzgarlar da yapar ama son günlerde karayel bol estiği için bugün her şeyden o sorumluymuş gibi konuşuyorum.
Biz kar hastaları karı tipiyi dünyanın öbür ucunda da olsa takip ederiz. Bakın Washington’da durumlar nasılmış:
Ne diyor? Saat akşam 7.45. Saat 10’a kadar 5 ila 8 santim kar daha… En yoğun yağacak yerlerde 10 santim daha…. Sonra…. Gece boyu 45-60 santim arası kar… Toplam kar 60 santimi geçecekmiş…
Hayırlısı olsun.
Kar severlerce heyecanla beklenen bu iki gün, özellikle deniz seviyesinde oturanları hayal kırıklığına uğratarak, ötekileri de pek tatmin etmeyerek geride kaldı. İyi tahminci geçmişten ders alandır düsturunu benimseyip kısa bir analiz yapalım.
(Balmumcu’dan Boğaziçi köprüsü)
Büyük beklentilerimizin hayal kırıklığına dönüşmesinin en önemli nedeni duygularımıza yenik düşüp bu sistemle birlikte gelen soğuğun kalitesizliğini önceden göremememiz olmuştur. İstanbul’un son 24 saatlik sıcaklık grafiği aslında her şeyi ele veriyor:
Saat 24.00
2 Şubat’ı kapatırken İstanbul’un kuzeyinde Karadeniz’de sea effect karının sinyalleri var. Fakat alçak basıncın getirdiği büyük yağış şehre yaramadı. Sözü Havaturka‘ya yorum yapan weatherman’a verelim, sanırım durumu en iyi onun şu paragrafı özetliyor:
Kabul edelim içinde bulunduğumuz sistem ‘hayal kırıklığı’dır. Soğuma bir türlü tahmin ettiğimiz düzeye inemedi. Kar cıvık kaldı… Bundan sonra sıcaklık daha da düşecek ama,bence yağışın etkili kısmı kaçtı… “Kara gömüleceksiniz” tahminleri de bu yüzden tutmamıştır… Halbuki soğuma yeterli olsaydı pekala 2004’ün benzeri olabilirdi. Bu saatten sonra bu sistem bizi kara gömmez… Balkanlardan gelen sistemlerden bir şey olmuyor… Fikrim budur. Sibiryadan beklediğimiz hareket olmazsa, bu kar yerde kalmaz… Kış sonu yağan cıvık kardan hiçbir farkı yok dışardaki yağışın… Bundan sonra soğuma olacak ama “geçmiş olsun”.
Belki tek bir yorum yapabilirim: Balkanlardan gelen sistemlerden de bir şey olur ama hakikaten soğuk iseler olur.
Bu sistemi tahmin etmede neden çuvalladığımızı ilerleyen günlerde daha ayrıntılı tartışacağım. Bir sürü şey öğrendiğimizi düşünüyorum.
Güncelleme – 1 Şubat, Saat 18.00: Alçak basınç merkezi rotasını iyice doğuya aldı. Bu Trakya için karın iyice azalması, İstanbul için ise biraz daha erken (yarın sabaha karşı) başlaması ama yoğunluğunun daha az olması anlamına geliyor. Şu an Bursa, Kocaeli, Sakarya çevreleri ve Batı Karadeniz namlunun ucundaki yerler gibi görünüyor. Gece güncellemesine de bakalım. Sistem bizle oyun oynuyor. Bu işin en zevkli kısmı da bu, her şey olabilir. Yalpalaya yalpalaya gelen, nefis bir kar fırtınası… GFS’nin son animasyonu aşağıda. Mavilerin Marmara üzerinde göründüğü ilk görüntü bu akşam 20.00. 6 saat 6 saat sayarak ilerleyin. Maviler yağmur, pembeler kar, renkler koyulaştıkça yağış şiddeti artıyor. Yeşil çizgiler eşbasınç eğrileri, T, alçak basınç (almancası Tief).
Yine bir kar yağışı geliyor. Farklı kaynaklarda farklı tahminler görmemizin sebebi gelen sistemin son derece oynak olması. Güçlü bir sistem bu, güçlü sistemler enerji yüklü olduklarından sağa sola yalpalarlar, modellere ve tahmincilere “Ce-e!” diyerek herkesi bir anda ters köşeye yatırabilirler. Buna uygun olarak önemli modeller şu an bile farklı çözümler sunuyorlar. Mesela GFS 3 Şubat’a girilirken alçak basınç alanını İstanbul’un kuzeydoğusunda gösteriyor:
Hava Delisinin Not Defteri 