Kışın Geri Kalanı: Lodosun Arkası Godzilla Mı?


ANLAŞILIR (HALK DİLİNDE) ÖZET:

  • Kuzey Kutup Bölgesi’nde toplanan soğukların aşağı enlemlere (Avrupa’ya ve bize) inmesini sağlayacak bir süreç tamamlandı. Bu yüzden kışın geri kalanında, şimdiye kadar gelenlerden çok daha soğuk -ve dolayısıyla sahillere de kar yapacak- hava kütlelerinin bize doğru da gelme şansı arttı.
  • Bununla birlikte, kışın şimdiye kadarki bölümünde ülkemizin batı bölgelerinin genellikle normalden soğuk geçmesine yol açan basınç dağılımı bir miktar değişime uğrayacak. Lodoslu havalar sıklaşacak. Lodosu takiben gelebilecek soğuklar ise, yukarıda değindiğimiz gibi, çok başka olabilir.

TEKNİK AYRINTILAR (Erdem Erdoğan‘ın yazısı)

14 Aralık tarihinde yapmış olduğumuz değerlendirmede 10 hPa verilerini inceleyerek kutupsal girdaptaki (polar vortex) yer değişimini (displacement) ve ani stratosfer ısınmasını Türkiye tarihinde çok güzel hatıralar bırakan 4 tane kışa (1987, 1992, 2006, 2012) benzetmiştik.

Bu ilk değerlendirmemizin üzerinden tam üç hafta geçti, geçen süre boyunca yer değişimi ve ısınma kutupsal girdapta ciddi bir parçalanma yaratmadı. Sibirya üzerinden yayılan ısınma devam ettikçe, süreç biz Türkiye’de oturan kar severler olarak çok da istemediğimiz kutupsal girdap bölünmesine (split) evrildi. Aşağıdaki 10 hPa haritasında biri Kanada’nın doğusunda, birisi Avrupa’da birisi de Kuzey Pasifik’te yer alan bölünmeye ait parçaları görebilirsiniz.

Stratosfer verilerinde GFS’den daha sağlıklı olduğu söylenen ECMWF verilerini incelediğimizde, yukarı seviyedeki ısınmanın etkilerinin uzun bir süreden sonra hava olaylarının yaşandığı troposferde de ortaya çıkmaya başladığını ve içinde bulunduğumuz Ocak ayı ortalarına doğru, troposferdeki batı-doğu doğrultulu rüzgarların (zonal wind) kuzey kutup dairesinde tüm atmosferik katmanlarda hafif doğulu esmeye başlayacağı görülüyor (aşağıdaki grafikte sağ tarafta kalan, mavi olan kısımlar). Stratosferik ısınmalarda takip edilecek en önemli husus budur, yani aşağı katmanlara yansıması.

Yukarıdaki veriyi, artık kutup soğuklarının önünün açıldığı ve güney enlemlere akışa hazır hale geldiği şeklinde değerlendirebiliriz.

10 hPa sıcaklıklarının dağılımına da bakalım. Aşağıda, dün akşamki ECMWF çalıştırmasının 240. saatindeki, yani 13 Ocak’taki sıcaklık anomalisini görüyorsunuz. Burada dikkat çeken, ısınmanın  kuzey kutbundan İskandinavya ve Doğu Avrupa’ya yayıldığı… İşte bu önemli bir nokta.

Her ne kadar bizim çok tercih etmediğimiz -fakat bazı senelerde bize de yaramış olan (mesela 1985)- kutupsal bölünmenin, 3 hafta önce yapmış olduğumuz değerlendirmede benzerlik yakaladığımız yıllara bir hayli yakın olduğunu görüyoruz. Aşağıda 10 hPa sıcaklık anomalisini gösteren bu iki haritayı Avrupa tarafından bakarak yan yana karşılaştıralım. Soldaki haritayı 1985, 1992, 2006 ve 2012 yıllarını harmanlayarak biz oluşturmuştuk, sağdaki harita ise biliyorsunuz güncel ECMWF verisi. Benzerlik var.

Yukarıdaki bu son verileri harmanladığımızda üç hafta önce yaptığımız analizde de belirttiğimiz gibi, Avrupa Kıtası da dahil olmak üzere kuzey yarımkürede Ocak ayı ortalarından itibaren kuvvetli soğuk hava dalgalarının etkili olabileceğini, mevsimlik tahminde kullandığımız analog verileri ve atmosferik ısrarları da işin içine katarak, bu soğuma sürecinden başta batı bölgeler olmak üzere Türkiye’nin de payına düşeni alabileceğini söyleyebiliriz.

Kutupsal girdap bölünmesi (polar vortex split) sonucu, önümüzdeki süreci Türkiye’nin batısında Aralık ayındaki gibi sürekli kuzeyli rüzgarlarla ve uzun sürekli soğuklarla değil, Orta ve Batı Avrupa’ya da inebilecek sistemlerin etkisiyle zaman zaman ılık hava ve lodosla geçirmemiz de muhtemeldir.

Uzun vadeli tahminlerde yanılma payının azımsanmayacak kadar çok olduğunu unutmadan, önümüzdeki günlerdeki model çalıştırmalarını umutla bekleyelim, belki bir ya da birden fazla Godzilla alabiliriz, neden olmasın 🙂

Bu yazı Türkiye'nin Havası ve İklimi içinde yayınlandı. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

20 Responses to Kışın Geri Kalanı: Lodosun Arkası Godzilla Mı?

  1. Mis gibi bilim kokuyor, mis gibi Blog… Elinize, beyninize sağlık be üstad…

  2. amonvera (İstanbul / Sancaktepe - 268 m) dedi ki:

    Emeğinize sağlık, gayet net bir açıklama… Teşekkürler.

  3. ANKARA VE İÇ BÖLGELERE GELEN KARLA İLGİLİ YORUM VE GÖZLEMLERİMİZİ YENİ BAŞLIĞA YAZALIM LÜTFEN.

    BURADA: https://havadelisi.com/2019/01/05/ankara-ve-ic-sehirler-hazir-mi-2000-kisini-yad-ediyoruz/

  4. Erdem üstad bizleri aydınlattığın için çok teşekkürler , biz Bursa da lodosla beraber 25 santigrat dereceyi Ocak ortasında gece vakti gördükten sonra ,sabahleyin gelen kar yağışına ,tersi olarak da diz boyu kar yağıp sağlam lodosla bir gram çamur olmadan saç kurutma makinesiyle yapılmış gibi şehrin sokaklarının kupkuru olmasına alışığız 🙂 , ama dünkü kar birikimi yapan sürpriz de umutlarımızı bu kış için daha bi yeşil tuttu. Kalemine emeğine bilgine sağlık. Bu mekan beni gerçekten meteoroloji adına doyuran tek yer , saygılar.

  5. Erdem üstat, öncelikle eline, emeğine sağlık. Her zaman olduğu gibi yine dopdolu, doyurucu ve sahsen söylüyorum okumaya doyamadığım umutkar bir değerlendirme olmuş. Merekla beklediğim “split” analizini de vurgulamış olman kendi adıma çok iyi oldu. Umarım lodos arkası olmasıyla bize her zaman ayrı bir heyecen vermiş olan “godzilla” beklentilerinin gerçekleşmesi dileğiyle 🙏
    Değer verip, bizi bilgilendirdiğin için tekrar teşekkürler, saygilar..
    Çok özledik “beyaz sevgili” lütfen gel artık 😎

  6. Çok güzel bir analiz olmuş , ama aklıma takılan yeri stratosfer ısınmasından sonra bu split oluşması bizim için daha avantajlımı oldu yoksa split olmasaydı biz kışın geri kalanı için daha mı avantajlı olurduk onu tam çözemedim 🙂

  7. Öncelikle ellerinize sağlık.Benim merak ettiğim bir konu var: Gaziantep’te her kış sisimiz eksik olmazdı buna alışığız fakat özellikle son 1 aydır sis inanılmaz biçimde arttı, bir çöktü mü kalkmak bilmiyor, acil serviste görev yapıyorum sürekli trafik kazaları geliyor,uçaklar iniş yapamıyor.Sis üzerine bir yazı var mıdır sitemizde bu konu hakkında daha çok bilgi sahibi olmak isterim.

  8. Çok güzel bir yazı olmuş abi, inşallah en azından bir godzilla görürüz. Hep KKY hep KKY sıkıldık. Arabaların üstü kar olsa öpüp başımızın üstüne koyacaz.

  9. kaankurtdemir rakım27moda dedi ki:

    Emeğinize sağlik, bu arada önceki , 12 ‘den vuran tahmininiz için tebrikler.

  10. Nostaljik.D.Ataşehir dedi ki:

    Elinize, emeğinize sağlık çok beklediğimiz bir ön tahmin olmuş, bizde artık halk dili ile bu havalar YETTİ GARİ diyoruz ve gerçekleşmesini bekliyoruz 🙂

  11. Benim gördüğüm bol bol -5 seyredeceğimiz ve Sahra çölüne daha çok inen soğuklar. 😀

  12. Çok umut vekeyif verici analizleriniz için teşekkürler.

  13. Doğu Karadenizliler tedirgin

  14. Teşekkürler Erdem Üstat. Değerlendirmeleriniz bizim için çok önemli olduğundan bütün gün sabırsızlıkla son gelişmeleri paylaşmanızı bekledim. Yaklaşan her sistemde de önce sizin twitter paylaşımlarınıza bakıyorum çünkü bana göre Santiago heyecanlanmamışsa o sistem fos çıkmaya mahkumdur. Şu anda hafif bir kar yağışı var ve bu yıl gördüğüm 4. hafif kar yağışı 🙂 Her ne kadar 2 yıldır örtü göremesem de bu kış benim için çok keyifli geçiyor.

  15. Üstat yine yaptı yapacağını.”Bol aksiyonlara,uykusuz gecelere hazırlıklı olun” dedi mealen.Lodos arkası gelen kar yağışlı sistemleri hava delileri olarak pek bir severiz.Analizde bu duruma dikkat çekilmesi ayrı bir heyecan yarattı.Emeğine sağlık Santiago Erdem.

  16. semih akkoyunluer dedi ki:

    Tesekkürler, boyle analizler 25 sayfa sürsede okusam diye bakıyorum:) emeğinize saglik

  17. Erdem abi çok güzel yazı, elinize sağlık. Zaman ayırıp bizler için böyle analizler yapmanız çok büyük bir fedakarlık bence. Çok teşekkür ederim sana abi.

Yorumlar kapatıldı.