Kar Örtüsü ve Soğuk… Kartopu Dünya


Geçen günlerde güzel kar yağan Sivas-Kayseri dolayları (DMİ sadece Sivas’taki kar kalınlığını vermiş) iki gündür Türkiye’nin gündüz en soğuk yeri.

Çünkü kar beyazdır, gelen güneş ışınlarını emmez, yansıtır. Kar ayrıca, radyatif (ışıma yoluyla) soğumayla da var olan ısı enerjisinin hızla yitirilmesini sağlıyor.

Kar örtüsü, pozitif geri besleme mekanizmasıyla da dünyanın genel olarak soğumasında, hatta buzul çağına girmesinde önemli rol oynar. Kar örtüsü varsa gelen güneş ışınları geri yansıtılır. Bu, sıcaklıkların daha da çok düşmesine ve daha çok kar yağmasına neden olur. Sonra sıcaklık daha da düşer, daha çok kar yağar… Bir teoriye göre bu mekanizma, dünyayı 650 milyon yıl önce devasa bir kartopuna çevirmiştir. Teori güçlüdür, kanıtları çoktur. Şu belgesel çok güzel.

Not: İç Anadolu’nun doğusundaki düşük sıcaklıklara dikkat çeken HavaTurka yorumcuları WindChill ve Özkaradağ‘a teşekkür ederim.

Reklamlar
Bu yazı Türkiye'nin Havası ve İklimi, İklim (genel) içinde yayınlandı ve , , , , , , , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

12 Responses to Kar Örtüsü ve Soğuk… Kartopu Dünya

  1. Wind Chill dedi ki:

    İç Anadolu’da dikkat çeken bir husus da, Yozgat ve Sivas arasında yağış ve sıcaklık farkı bu iki il merkezi hemen hemen aynı yüksekliğe sahip. Birincisi 1300 m, ikincisi ise 1285 m. Ama Yozgat Sivas kadar soğuk olmuyor. Örneğin Yozgat’ın Ocak ayı sıcaklık ortalaması -1.9 C iken, Sivas’ın ise -3.4 C. Burada topografyanın etkisi de olabilir. Örneğin Yozgat bir plato(Bozok Platosu.) üzerinde, Sivas ise ovalık bir alanda kurulmuştur(Enverziyona açık). Fakat Yozgat kent merkezine dee baktığımızda Kentin bir çanak içersinde yer aldığını görürüz. Yağış bakımından da Yozgat: 525 mm(yıllık, Sivas ise 410 mm . Sıcaklık farkı örneğin şu anda daha dikkat çekici saat: 11.00 itibariyle yozgat 4 derece iken Sivas -8 C. Sayın Havadelisi ve diğer arkadaşlar, sizin yorumunuz nedir.

  2. bulut75 dedi ki:

    Ozan öyle bir konu açmışsın ki beni kendine tasallut edeceksin 🙂 Kendimi tutmasam seni soru bombardımanına tutacağım. Ama kendimi tutacağım ve seni sıkboğaz ederek illet etmeyeceğim. Belki de içinden geçiyordur: “Neden bu kadar bu konunun üzerine düşüyorsun” diyorsundur. Soru sormayacağım ve sadece şunu söylemek istiyorum. 1995-1997 yılları arası Şırnak’ta, 2000-2002 yılları arası Erzincan’da ve uzatmayayım en son da Hakkari’de 2 sene bulundum. Şırnak o kadar olmasa da, Erzincan ve Hakkari’de kış aylarinda ya direk kar yağar, ya da yağmur olarak başlayıp en geç yarım saat içerisinde kar’a dönerdi. Şimdi ise İstanbul’dayım. 2 gün, 3 gün yağmur yağacak da hava sıcaklığı yavaş yavaş düşecek de, kky’a çevirecek de, en son da; eh kar işte. O da yağarsa… İşte bu yüzden be Ozan. Erzincan ve Hakkari’yi bench press’te 100 kg’yi kolayca basan fitness’çiye, İstanbul’u da 30 basan ama onu da zoraki basan çelimsiz ve kuvvetsiz fitnesçiye benzetiyorum. İstanbul’un da artık 100 kg’yi olmasa bile 80’i kolayca basmasını hayal ediyor ve diliyorum. Eh işte sadece hayal ve dilek… Saygılarımı sunuyorum…

  3. akureyri dedi ki:

    Erzincan 3 C. Sivas Erzincan’dan rakım olarak sadece 65 M daha yüksek. Erzincan’da kar örtüsü DMI’ye göre yok. Yine de bana aradaki sıcaklık farkı sadece kar örtüsüne bağlı olamayacak kadar fazla geldi. Sivas’taki düşük sıcaklığın bir nedeni de enverziyon olabilir mi ?

    • Havadelisi dedi ki:

      Belki tek sebebi o değildir, ama bence ana sebebi kar örtüsü. Erzincan’da da enverziyon görülmeli şu an, basınç dağılımı buna müsait.

  4. Havadelisi dedi ki:

    Bu arada Sivas havaalanının merkezden de soğuk olduğu gözünüzden kaçmamıştır, bunu da, şehrin ılımanlaştırıcı etkisi varolmadığı için orada karın daha fazla ve daha kesintisiz biçimde birikmiş olmasına bağlayabiliriz. Yani güneş ışınları çok daha fazla geri yansıtılıyor.

    1
    2

    • Wind Chill dedi ki:

      Sivas Havaalanı kent merkezinden daha yüksek (1599 m) Kent merkezi ise 1285 m. Sıcaklık farkının bir nedeni de yükselti. Ayrıca Erzincan konusuna gelince, Erzincan, ovalık bir alanda ve etrafı dağlarla çevrilidir. Doğu Anadolu’nun en az yağış alan bölgesidir. Eskiden DMİ öğle raporunun sonunda yağış miktarları ve kar kalınlıklarını verirdi. Kar kalınlığı belirtilen yerler arasında DMİ istasyonu bulunan ilçe merkezleri de vardı. Maalesef DMİ’nin raporlarının formatı değişti.

      • Havadelisi dedi ki:

        Çok teşekkürler. Bunu kontrol etmemiştim, ah kafam 🙂 Ne kadar yükseğe kurmuşlar havaalanını!

        DMİ’nin kar kalınlıklarının artık vermiyor oluşu anlaşılamaz bir şey. Çok değerli bilgi çünkü. Tekrar teşekkürler.

      • nehrk dedi ki:

        Yine de 300 m’lik bir rakım farkı söz konusuyken 6C sıcaklık farkı biraz fazla. Söz edilen etkiler de büyük rol oynuyor olmalı.

        • havaankara dedi ki:

          ODTÜ Fizik ve Hacettepe’deki istasyonlar arasında da 120 metre fark var ama sıcaklık farkı genelde 1.2 ile 2 arasında değişiyor. Karasal iklimin hakim olduğu yerlerde(nemin az olduğu) yükseklik farkında sıcaklık farkı daha fazla oluyor galiba.

  5. ozkaradag dedi ki:

    Teşekkürler dostum.

    O zaman şunu diyebilir miyiz?
    Kuzey yarımküre bu teori ile yakında buzul çağına giriş yapmaya aday. Peki bununla bağlantılı olarak merak ettiğim bir sorum var.
    *KYK Kar haritasını incelediğimde Avrupa’nın kuzey, kuzeydoğusu, ve Alpler hariç kar örtüsü yok gibi. Ancak ülkemizin Doğusu ve İç’in Doğusu çok soğumamasına rağmen kar örtüsü oluştu. Acaba Avrupa dediğim yerler hariç bizimkilerden rakım olarak daha mı alçak?

    Kayseri’den sevgiler…

    *Kuzey yarımküre.

    • Havadelisi dedi ki:

      Hayır buzul çağına gidiyor diyemeyiz 🙂 Geribesleme döngüsüne girilebilmesi için kar örtüsünün bazı yerlerden yazın dahi kalkmaması lazım ki çok geniş çaplı bir etki oluşsun.

      Evet, Türkiye yüksek bir yerdir, geçen günkü soğuk eften püftendi aslında, ama rakımı 1000 metre ve üstü olan İç Anadolu’nun doğusuna yetti kar için.

Yorum yazın...

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s