Ocak Ayının İkinci Yarısına Dair


Santiago‘nun (Erdem Erdoğan) raporu, ortasında White Fox‘un (M. Can Tanyeri) perşembe için ek analizi var… Havadelisi‘nin (O.M.Göktürk) katkılarıyla…
————

Geçtiğimiz kış bu tarihlerde bir yazı yayımlamıştık, “2017 Kışı’nın Efsanevi İlk Yarısı” diye…

Kadere bakın ki, 2018 kışının ilk yarısı da neredeyse tüm Türkiye’de geçen senenin aksine son dönemin -soğukçular için- en berbat kışlarından birisi olarak tarihe geçti. Aşağıdaki görselden de anlayabileceğiniz üzere Avrupa’nın önemli bir kısmı, Rusya, Balkanlar ve Türkiye Aralık ayı başından beri ortalamada mevsim normallerinin üzerinde sıcaklıklara maruz kalıyor:

Kuzey Amerika ve Asya’nın doğusunun tulum çıkardığı kışın ilk yarısından sonra, önümüzdeki süreçte neler olacak hızlıca ona da değinelim:

  1. 18-19 Ocak Hızlı ve Öfkeli Sistemi (Perşembe – Cuma)
  2. 20-21 Ocak Ilık Ilık Esen Lodos (Cumartesi – Pazar)
  3. Ocak ayının son haftasından itibaren “Eyy ABD Sen Kimsin Ya” Dönemi

18-19 Ocak Hızlı ve Öfkeli Sistemi

Bu sene ziyaretimize pek fazla gelemeyen İzlanda kökenli gezici alçak basınç sistemlerine olan hasretimiz en sonunda diniyor. Balkanlar üzerinden ülkemize giriş yapacak olan çok derin bir alçak basınç merkezinin hızlıca doğuya kaymasıyla beraber tüm yurda yağış, iç bölgelerimize de kar yağışları geliyor.

Çarşamba günü öğle saatlerinden itibaren hızını artırmaya başlayacak olan lodos, Çarşamba akşam saatlerinden itibaren İstanbul da dahil olmak üzere tüm Marmara’da fırtınaya dönecek, rüzgar hamleleri 70-80 km/saat değerlerini görebilecek.

İstanbul’da gece yarısına kadar etkili olacak olan ılık hava ve lodos, perşembe sabaha karşı sağanak yağışla beraber yerini karayel fırtınası ve ani soğumaya bırakacak. Perşembe Marmara’da tüm gün çok soğuk bir hava hakim.

Etkili karayel, yoğun yağış ve buna bağlı kuvvetli düşey hareketlerle, İstanbul’da perşembe sabah öğle arası özellikle yüksek semtlerde lapa lapa kar yağışı görülebilir, ancak son güncellemeler (salı akşamı itibariyle) yağışı biraz azalttı, Çarşamba günü bu konu hakkında daha net konuşabileceğiz. Bursa’da ise -daha ziyade yüksek semtlerde- yaklaşık 5 cm civarı kar birikimi ihtimali var.

*** White Fox’un perşembe günü için yorumu ***

İstanbul’da yaşayan hava delileri bilirler ki 12 Ocak 2015’te, bir soğuk cephe geçişi sırasında yağmur şeklinde kuvvetli rüzgarla başlayan yağış kara dönmüş, İstanbul genelinde özellikle de Anadolu Yakasında bol bol şimşek çakmış, gökgürültüleri kapalı mekanlarda dahi duyulabilmişti. Yani 12 Ocak 2015 tam bir gökgürültülü kar efsanesiydi. (12 Ocak 2015’i hatırlamak isteyenler bu yazıya bakabilirler)

Perşembe günü Marmara Bölgesi’nden geçecek olan cephe hattının 12 Ocak 2015 ile arasındaki tek fark, yalnızca alt seviyedeki rüzgarın yönüdür. Bunun dışında, atmosferin üst yapısı nerdeyse aynı gibi görünüyor.

Alt seviyede rüzgar karayelden kuvvetli eserek kar soğuğunu Trakya’dan İstanbul’a Perşembe gün ağarmadan sokabilecek. Skew-T diyagramında görüldüğü gibi, biraz üst seviyede rüzgarın poyraz oluşu hızla geçmekte olan cepheyi Karadeniz nemiyle besleyecek. Bir başka dikkat çekici durum ise; alttaki soğuk, karayelli hava kütlesinin cephe geçişi sırasında üst seviyelere doğru alanını genişletmesi ve nemli poyraz havasını da yukarı iterek yükselmesine sebep olabilecek olmasıdır.

700 mb üstünde rüzgarın batıya dönmesi ve yukarı doğru kuvvetlenmesi de cephe geçişi sırasında dikey bulut oluşmasına son noktayı koyuyor. Rüzgarın doğulu yönlerden batıya dönmesi; havayı saat yönünün tersine döndürerek yükselten ve yazın süper hücrelerde görülen “veering” hadisesine zemin hazırlayan bir rüzgar profiline işaret ediyor. Bu sebeplerle Perşembe günü cephe geçisi sırasında ve yağış kara döndüğünde de gökgürültüleri işitmemiz, 12 Ocak 2015’te olduğu gibi, sürpriz olmayacaktır.

*** White Fox’un perşembe günü için yorumu bitti ***

Alçak basınç merkezinin çok hızlı şekilde doğuya ilerlemesiyle beraber Perşembe günü öğle saatlerinden itibaren Batı Karadeniz’in iç kesimleri ve İç Anadolu’da da kar yağışları başlayacaktır. Bu bölgelerde beklenebilecek tahmini kar kalınlıkları Bolu 20 cm, Ankara 2-3 cm arası, Eskişehir 5 cm civarlarında olabilir.

Sistemin perşembe günü ilerleyen saatlerde güneydoğuya doğru hareket etmesine paralel olarak, Akdeniz’den nem kazanıp İç Anadolu’nun doğusu, Orta ve Doğu Karadeniz’in iç kesimleri, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu’nun kuzeyinde kar fırtınasına dönüşeceği görülüyor. O bölgelerde yaşıyorsanız tedbirli olmanız gerekiyor. Kayseri ve Sivas’ta 20 cm civarı kar birikebilir.

Hızlıca geçecek bu sistemin ardından, hafta sonu mevsime göre gayet ılık havalar geliyor, büyük bir değişim olmazsa İstanbul’da cumartesi ve pazar günleri 15-16 dereceler görülecektir. Pazartesi gününden itibaren ise büyük ihtimalle, tekrardan yağış ve soğuma gelecektir.

Uzun vade için yararlandığımız kaynaklar küresel ölçekte işlerin artık değişmeye başladığını söylüyor. ABD’nin batısındaki yüksek basınç kayboluyor, İngiltere civarını istila eden İzlanda alçak basınç alanları kabuğuna çekiliyor, Azor yüksek basıncı Avrupa kıtasında egemenliğini kurmaya başlıyor, Avrasya’da kartlar yeniden dağıtılıyor.

26-31 Ocak arasını gösteren ECMWF Ensemble 500 hPa jeopotansiyel yükseklik anomalisi (26-31 Ocak arası)

 

26-31 Ocak arasını gösteren ECMWF Ensemble yer seviyesi sıcaklık anomalisi (26-31 Ocak arası)

Vade çok uzun olduğu için kesin konuşmuyoruz, sabırla takip edelim. En azından lodos üzerine lodos yediğimiz havalara bi van münit diyebileceğiz gibi.

Çok beklettin kardeş, gel artık.. 🙂

#ComeToTurkey

Ocak Ayının İkinci Yarısına Dair” üzerine 100 düşünce

  1. Havaaşkı_Eren (Beypazarı/ANKARA, 682m - Selçuklu/KONYA, 1121m)

    Bugün Konya’da aksiyona doydum resmen. Sabah güneş, öğlen kuvvetli sağanak ve gökgürültüleri sonrasında graupel ve buz yağışı ve en sonunda da kar… Şu an yoğun bi kar yağışı var ve tutmaya başladı ama finallerim bittiği için memleketime Beypazarı’na dönüş yapıyorum. Kışın geri kalanını bol aksiyonlu ve karlı geçirmek dileğiyle…

    Cevapla
  2. Oğuz (Eskişehir/860m)

    Eskişehir’de sabah 10’dan beri bazen yoğun bazen hafif aralıksız kar yağdı ama Ocak’ın ortasında, İç Anadolu’da bile sıcaklık sıkıntısı çektik. 1-2 derece daha düşük olsaydı sıcaklık 10-15 cm örtü olabilirdi.

    Cevapla
  3. pendikkaynarcagudubet

    Çıktım aydosa 3 -4 lapa kar göreyim diye. Tam lapa sayılmaz ama gördüm. Hatta video da çektim arabada ama nasıl atacağımı bilmiyorum. Neyse bu yıl ilk karı havada da olsa gördüm. Ben de bir kar delisiyim işte. Ben tepeye çıktım ve çıkarken kar taneleri gördüğüm yerde inerken hava ısındı sanırım kar taneleri de kaybolmuştu. Üzücü bir sistem daha. Askere gideceğim neresi çıkacak belli değil ama yerde kar görüp gitseydim iyi olacaktı. Şubat celp.

    Cevapla
  4. Sinan (Bağcılar 90m. Başakşehir 190m.)

    Kar yagisini net bicimde Fenertepe’de gozlemleyebildim.

    Cevapla
  5. ruhtlessnako(İzmit/Kocaeli/50m.-Büyükoyumca/Samsun/180m.)

    Babannemi aradım (Dalca/Kandıra(150m)) saat 14:45’te, “Uuu be kızanımmm karıştırıyo ortalığı kar, taa yeni başladı, ne bildin be hemen arıyorsun?” diyor.😀 resim yok…Bu arada ECMWF güven sarstı dedim ama bunu Atakum için dedim. 17-19 arası yoğun kara çevirebilir diyordu sistemden 3 gün önceye kadar. Yağış yoğunken ilk cephede bakalım inşallah haksız çıkarım da kar görürüm.

    Cevapla
        1. CiHAN (Büyükçekmece-İST. / 70 m.)

          Sabaha karşı lodos fırtınası eşliğinde aldığımız yağış epey şiddetliydi, uykudan uyandırdı. Benim görebildiğim ve duyabildiğim bir şimşek ve gök gürültüsü de etkili yağışa eşlik etti. Tabi devamen havada da olsa kar yağışı görmeyi çok isterdim ben de.

          Cevapla
      1. izmirdehava (Konak, 3-5 m)

        Bu konuda Girit Adası’ndaki dağların hayranıyım. Kuzeyli rüzgarı tam karşıdan alan 2000 metre üzeri zirveleri ile Ege Denizi’nin bütün nemini tek sistemle metrelerce kar çevirebiliyorlar.

        Cevapla
  6. İhsaniye/Bursa/110

    Bursa-Teleferik”te araç termometre sıcaklığı, saat 10.00 civarında 4 derece civarındaydı. Merkezdeki yağış yağmur şeklinde devam ediyor.Araçla yaptığım gezinti esnasında yağışın yüksek bölgelerde zaman zaman karlakarışık yağmura döndüğünü gözlemledim. Örtü sınırı 10.00 dolaylarında 600-700 metre dolaylarındaydı,12.00 itibariyle 500 metreye kadar inmiş durumda.

    Cevapla
    1. carcass (Eskişehir,804m)

      Merkezde yine sıcaklık sıkıntısı yaşadık. Görsel şov inanılmazdı. Fakat arabaların üstü ve çimenler dışında birikim yapamayacak kadar sıcaktı hava 😦 Yoğun yağışla beraber gözlemlenen sıcaklık düşüşü (0 dereceye ancak inebildi) yağışın hafiflemesiyle birlikte artışa döndü (şu an +2 derece). Bu senenin karakteristik özelliği soğuma yetersizliği olarak aklımda kalacak böyle devam ederse.

      Cevapla
  7. Bahattin Bakircan

    Ozan hocam çerezlik olan bu sistemde aradigimizi bulamadik. Yenisinde durum nedir?

    Cevapla
  8. hayatbu (Beşiktaş/İST 10 m)

    Mehmet Can ısrarla arkasında durmasa yağmurdan başka birşey göremeyeceğimizi söylerdim. Karayel rotasında şu saatte hala soğuk yok. Varna’da -4C görmeden İstanbul’a kar yağmaz! Hadi sulu kar için Varna -2C olsun o da yok! Merakla olacakları bekliyorum.

    Cevapla
      1. hayatbu (Beşiktaş/İST 10 m)

        Zaten üst katmanlarda da soğuk yok 🙂 Öğleden sonra veya akşam saatlerinde üst katmanlar da soğuyunca yağış devam ederse yükseklerde belki kar görme ihtimali olabilir.

        Eğer Balkanlar 5C daha soğuk olsaydı o zaman çok güzel kar alabilirdik. Neyse artık Anadolu’dan manzaralar görüp sevinelim bari.

        Cevapla
  9. hymr (Çatalca/İST-100m)

    GFS kaç gündür gösterdiği o güzelim seyirlik lapa lapa kar yağışını bir gün kala aldı götürdü. Ben 18’ine kar bekliyordum büyük bir hüsran oldu benim için. Ne diyelim yine kısmet olmadı 🙁

    Cevapla
  10. anemodulion (Beşiktaş/İST, 29m)

    Her ne kadar ılıkçı olsam da Doğu ve Güneydoğu’daki kuraklığı bir nebze de olsa azaltacak bu hızlı ve öfkeli sistemi ben de destekliyorum ve ardından hafta sonunda gelecek olan sistemi (yanlış anlaşılmasın, ılık sistemi kastediyorum, bizim için lodos ve güneşli hava da sistemdir) iple çekiyorum. Zira en azından bir hafta boyunca 10 dereceyi bile göremeyeceğiz gibi. 😦

    Cevapla
  11. Organik Adam (Yenifakılı/YOZGAT,1040 m)

    Perşembeyi beklerken çarşambada ‘Overrunning’ Kar Sürprizi…
    Güneybatıdan sokulan sıcak cephenin aslında bu sabah bir miktar yağmur ya da en iyi ihtimalle karla karışık yağmur getireceğini düşünüyordum. Modeller sıcaklığın 1.5 – 2 C aralığında olacağını söylüyordu. Yağış da ciddiye alınacak düzeyde değildi. Zaten sıcak cepheler soğuğun üzerine genellikle Çayıralan, Sivas, Kayseri hattında tırmanır. Yer soğuğu çoğu zaman bu hattın batısında yetersiz kalır.

    Ancak gece saatlerinde havanın bir süre açması, lodosun da beklenenden zayıf olması nedeniyle etrafa göre biraz çukurda olan Kozaklı, Yenifakılı ve Boğazlıyan gibi yerlerde az da olsa enverziyon soğuğu birikti. Böylece overrunning için uygun bir ortam oluştu. Resimde işaretlediğim 1 derecelik istasyon yaklaşık 1400 rakımda bulunan Avanos/Altıpınar Köyü. 0 C olan nokta ise 1055 rakımlı Yenifakılı. Görüldüğü gibi cephenin batısındaki noktalarla birlikte, doğusundaki yüksek noktalar da biraz daha sıcak.

    Sabah 08.00’e doğru başlayan kar aniden kuvvetlendi ve her yere kar sisi çöktü. Sıcaklık bir miktar daha azaldı ve lapa lapa kar etkisini arttırdı. 10 dakika içinde her yer beyazladı. Yollara bile tutan kar yaklaşık 1.5 saat yoğun olarak devam etti. Bu süreçte 7 mm üzerinde kar aldık. Yenifakılı hem sıcaklık hem de yağış yönünden çevre istasyonlara fark attı ve harika bir örtü oluştu.
    Bu sene kara hasret kaldığımız için gelecek olan her sistemi dört gözle bekliyoruz. Bundan önceki soğuk cepheli sistemleri gece yarılarına kadar bekledim. Ama siklonlu olanlar da dahil hiçbiri beklenen kadar olmadı ve fos çıktı. Hiç ummadık anda bir sıcak cephe sürprizi ile bu sezonun en güzel kar yağışını gördüm. Örtü 8-9 cm civarında . Bugün belki eriyecek ama yarının heyecanı devam edecek. Sizleri sabah çektiğim fotoğraflarla baş başa bırakıyorum.




    Cevapla
  12. mehmet göktuğ (Elvankent-ANK-825 m)

    GFS modeli dünkü 00z çalıştırmasında İç Anadolu Bölgesi’nin kuzeydoğusunda ve Orta Karadeniz Bölgesi’nin iç kesimlerinde soğuğun, cephe boyunca, daha güneydeki lokasyonlarla nispeten paralel ilerleyeceğini gösteriyordu. Bugünkü 00z çalıştırmasında ise soğuğun cephe boyunca aynı miktarda azalmayacağını, güney lokasyonlarda daha fazla azalacağını gösteriyor.

    Aşağıdaki haritalarda bunun sebebini görebilirsiniz. Kuzeyde basınç gradyanında azalma meydana gelmiş. Bu da kuzeyli rüzgarların daha yavaş olmasına yol açmış ve soğuk adveksiyonu yavaşlatmış.

    Aşağıdaki haritalar daha iyi anlaşılmasını sağlayabilir.

    Bakalım akşam ne diyecek modeller. 🙂

    Cevapla
  13. welbane (Çayyolu/Ankara, 900 m.)

    Son anda bozulmazsa Elazığ-Tunceli civarlarında sistemin şov yapacağı anlaşılıyor. Elazığ Arıcak 1 metrenin üstünü görebilir. Ancak bu bölgede genelde barajların da etkisiyle sanırım sıcaklık sıkıntısı oluyor, yine de yağış açısından faydalı olacaktır.

    Cevapla
  14. Sprmn1907 (Ataşehir/İST, 120m.)

    Harika bir bilgilendirme ve umut ışığı olmuş hepimiz için..Emeği geçen üstadlara teşekkürler. Böyle bir sinerjiye ihtiyaç vardı açıkçası 😉 Umarım beklentileriniz pozitif anlamda gerçekleşir ve atmosfer kışın 2.yarısı bize çalışır..”Kısır Döngü” kırılmış olsun artık !!

    Cevapla
  15. El NiNo (Çayeli/RİZE, 400m)

    2 gün öncesine kadar modeller beni heyecanlandırıyordu. Özellikle GFS Cumar erken saatlerde 850hpa da -5 sokuyordu bu da kuvvetli karayel ve alçak basınç varlığıyla köyde en azından 10-15 cm kar görürüm diye düşünmeme neden olmuştu.
    Ancak sabahki çıktılarını gördükten sonra köye çıkmamaya ve Doğu Karadeniz’de çok fazla görülmeyen ”tam fırtına” yı ve neden olacağı 4-5mlik dalgaları izlemeye karar verdim

    Doğu Karadeniz özelinde Sistemi yorumlamaya geçmeden önce bu tür derin alçak basınç barındıran hızlı ve öfkeli sistemlerden hafızamda pek olmadığını için Doğu Karadeniz’de hatta ülkemizde pek az görüldüğünü düşünmeme neden oldu.

    987hpa ile karadenize e dalan derin alçak basınç rüzgarın önce lodostan kuvvetli esmesine neden olup zamanla cephenin ilerleyişi ile rüzgar batı bölgelerden başlayarak kuvvetli karayele dönmesiyle balkanlardaki soğuk havayı ülkemize getirecek.
    Oluşacak ikincil alçak basınçlardan biri Orta Karadeniz’den denize açılarak kuzeydoğu yönüne hareket ederken Doğu Karadeniz bölgesinde rüzgarın tam fırtına ölçeğine kadar çıkmasına neden olacak. Zaten sistemin beni en heyecanlandıran kısmı rüzgar. Uzun zamandır bu ölçüde bir fırtınaya hasret kalmıştım. Kuvvetli rüzgara 4-5 metrelik dalgalar eşlik ederek denizde görsel bir şov olmasını sağlayacak.
    Tabiki Perşembe günü ve Cuma günü erken saatlere kadar balıkçılarımızın Doğu Karadeniz’e açılması çok tehlikeli olur.

    Son çıktılar nazarında sistem kar açısından hayallerin iyice suya düşmesine neden oldu. ICON modelinin çıktılarından yola çıkarsak en şansız bölüm Orta Karadeniz çünkü soğuk girmeden yağışın büyük kısmı çekiliyor. Doğu Karadeniz’in batısında soğuk hava yağışı yakalıyor ama yine yetersiz soğuma var. Karsınırının 500-600 metrelerde olacağını kaliteli kar sınırının da 800 metre üstünde kalacağını düşünüyorum.
    Doğu Karadeniz’de ise kar sınırının 600-700 metrelerde kaliteli kar sınırının 900 metre üstünde kalacağını düşünüyorum.
    Tabi sistem alçak basınç barındırdığı için ufak oynamalar olabilir.

    Sistemin 500hpa değerleri de çok kötü yağışın en yoğun olduğu zaman dilimlerinde -24-25 ler anca giriyor. Bu da yoğun yağış anında üst seviyeden soğuk taşınımı ile kar sınırının yukarıda belirttiğimiz rakımlardan daha aşağıya inmesine engel olacak.

    Alçak basınç barındıran sistemlerde baktığım değerlerden biri olan kalınlık değerleri de hiç iyi görünmüyor.

    Özetlemek gerekirse Orta ve Doğu Karadeniz için bu sistem 800 metre altı rakımlar bol yağış kuvvetli fırtına 800 metre üstü için yoğun kar içeriyor.
    Köyünüz 800m ve üstünde değilse sahilde kalmanızı ve çok fazla görülmeyen kuvvetli hatta tam fırtınanın denizde yapacağı görsel öleni izlemenizi tavsiye ederim.

    Cevapla
  16. mehmet göktuğ (Elvankent-ANK-825 m)

    Farklı model senaryolarına göre cephenin hızı, yağış miktarı ve sıcaklık gibi değişkenler halen farklılıklar gösteriyor. Bu da nereye, ne kadar, hangi formda yağış düşeceği konusundaki öngörülerimizi güçleştiriyor. ICON, EURO4 gibi sınırlı alan modellerinde soğuk cephenin süratli bir şekilde geçeceği ve iç bölgelerde nisbeten daha az tatmin edici yağışlara ve daha az lokasyonda kar yağışına sebep olacağı simüle edilirken, ECMWF, GFS gibi küresel modellerde İç Anadolu’nun doğusuna doğru oluşacak ikincil alçakla beraber soğuk cephenin hızının azalacağı, güneyden daha uzun süreli, daha kuvvetli nem advesiyonu ve oluşan sıcak cepheyle beraber yağışların nisbeten daha tatmin edici miktarlarda ve kar yağışlarının daha fazla lokasyonda olacağını simüle ediliyor. Ayrıca GFS modelinin gösterdiği gibi soğuk cephenin yavaş ilerlemesinin sebeplerinden birisi de soğuk adveksiyonun diğer modellere göre daha yavaş ilerlemesi. Daha uzun ve detaylı anlatmak isterdim düşüncelerimi ancak uyuyacağım için kısa kesiyorum. 😀

    Yukarıdaki yer kartlarında anlattığım durumu görebilirsiniz. Umarım kuvvetli rüzgar hamleli, bol yıldırımlı tatmin edici kar yağışları alabiliriz.

    Cevapla
  17. isaaltin (Eyüp, Istanbul, 54m)

    Emeğinize sağlık değerli üstatlar da…
    Ben pek sevinemiyorum, bu nedenle kara da gömülsek çıkıp karda dolaşmayacağım.
    Çünkü bu gelen sistemler milli değğğüüllllll! 😀
    Kendi yerli ve milli soğuğumuzu üretelim

    Cevapla
  18. Nostaljik.D.Ataşehir

    Harika bir yazı olmuş emeklerinize teşekkürler, umudumuz bu kış sabırla bekleyenlerede ekmek çıkacak durumunda muhafazada halen, Ocak 20 sinden itibaren Sibirya kaplanı ve Azor’un sazı eline alması temennisi ile şu hızlı ve öfkeliyi bekeyelim şimdilik.

    Cevapla
    1. Nostaljik.D.Ataşehir

      Karayel nasıl dek yapsın Karadenizde alçak basınçla dönecekmi acaba Karayel rüzgarının önüne.

      Cevapla

Yorum yazın...

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s