Tarihe Yön Veren Yanardağlar


Bardarbunga, tüm gücüyle patlarsa neler yapabilir? 2010’da BBC’den yaptığım çeviri…

Hava Delisinin Not Defteri

BBC’nin nefis bilgilendirmesini, zaman zaman kendi yorumlarımı da katarak kabaca çeviriyorum…

“1991’de, Filipinler‘in başkenti Manila’nın 90 km kuzeybatısındaki Pinatubo yanardağı patladı.

Üst üste birkaç patlama sonucu yanardağ, 10 kilometreküplük devasa hacimdeki malzemeyi atmosfere püskürterek yirminci yüzyılın en büyük ikinci volkanik patlamasını gerçekleştirmiş oldu.

Volkanik toz, üst atmosferde bulunduğu sürece güneş ışınlarının bir kısmının yer yüzeyine ulaşmasını engelliyor, böylece küresel iklime kısa süren (birkaç yıl) ama çok büyük etkileri olabiliyor.

Pinatubo patlaması küresel ortalama sıcaklığın yaklaşık 0.5 santigrat derece düşmesine yol açtı.

Daha önceki patlamalar ise çok daha ölümcül olmuştu. Yakın zamanların en iyi bilinen patlaması, Endonezya’daki Krakatoa yanardağında 1883 yılında meydana geldi, çünkü bu patlama telgrafın icat edilmesinden hemen sonraya rastlıyor.

Binlerce kişinin ölümüne, adanın üçte ikisinin tuzla buz olmasına ve deniz tabanının fiziksel yapısında esaslı değişikliklere yol açan Krakatoa, yine Endonezya’da kendisinden 68 yıl önce patlayan Tambora yanardağına göre ise bir bebek sayılıyor.

1815’teki Tambora patlaması, tarihsel…

View original post 478 kelime daha

Reklamlar
Bu yazı Türkiye'nin Havası ve İklimi içinde yayınlandı. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

3 Responses to Tarihe Yön Veren Yanardağlar

  1. Dün akşam kafa dağıtmak için tam da bu konuyu düşünüyordum 🙂 Fransız Devrimi’ni bir yanardağın tetiklemiş olma ihtimalini.
    http://www.theguardian.com/world/2010/apr/15/iceland-volcano-weather-french-revolution

    • Benzer bir şekilde, Küçük Buz Devri’nin de coğrafi keşifleri tetiklediğini iddia eden akademisyenler var. 14. ve 15. yüzyıllarda Avrupa’da veba salgınının zayıflamasıyla Avrupa’da o döneme göre ciddi bir nüfus artışı olmaya başladı, ama Kuzey Yarımküre’de bu dönemde başlayan soğuma yüzünden tarım da verimsizleşti ve kıtlıklar baş göstermeye başladı. Aynı döneme denk gelen nüfus artışı ve tarımda kayıplar (dolayısıyla kıtlık), Avrupalıların güneye ve batıya olan keşiflerini ve göçlerini tetikledi. Soğuğun ve kıtlığın en kuvvetli olduğu 1600’lerin ortasında hem Avrupa’da (Reform hareketleri ve Otuz Yıl Savaşları) hem de Çin’de (Ming Hanedanı’nın çöküşü) büyük çaplı köylü/çiftçi ayaklanmaları olmuştur mesela, ilginçtir. Ben de okumadım daha ama ilgilenenler için UCSB Antropoloji profesörü Brian Fagan’ın “The Little Ice Age: How Climate Made History” diye bir kitabı var bu konuda.

      Bakın işte soğuğunuz neler etmiş dünyaya, ılıkçı diye bana laf edersiniz bir de 😀

Yorum yazın...

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s