Kutbi Girdap (Polar Vortex) Avrupa’da!


Uzun vadede neler olur? Erdem Erdoğan (Santiago) sizin için yorumladı…
—————–

Geçen kış boyunca ve geçtiğimiz Kasım ayında Kuzey Amerika’ya düşük sıcaklık rekorları kırdıran Polar Vortex, yani kutbi girdap, Aralık ayı başından beri Grönland ve İzlanda çevresini kendisine mesken tutmuştu.

plv1

Başta ECMWF olmak üzere çoğu sayısal model, Aralık ayının son 10 gününde kutbi girdabın bir miktar doğuya kayarak İskandinavya civarlarında konumlanacağına işaret ediyor.

ecmm

İskandinavya’da ve hatta biraz doğusunda konumlanan kutbi girdap, kara üzerinde bulunduğu için İzlanda’daki konumuna göre çok daha soğuk bir karaktere bürünür, adeta patlamaya hazır bir bomba haline gelir. Olası güneyli bir salınımda da, kara üzerinde ilerleyeceğinden yer seviyesi sıcaklıkları yükselmez, aksine daha da düşer.

Örneğin 18 Ocak 2012 Sistemi:

anigif

Kutbi girdabın güney enlemlere bir etkisinin olması için yukarıdaki animasyonda da görüleceği üzere; kuzey enlemlere doğru tırmanıp onu aşağıya doğru çekecek olan bir yüksek basınca ihtiyaç vardır. Avrupa Kıtasında bu görevi Azor Yüksek Basıncı üstlenir.

Azor Yüksek Basıncı’nın hareketini kontrol eden endeks Kuzey Atlantik Salınımı, yani NAO. İstisnaları çıkarırsak kabaca; kendi bölgesinde, yani İspanya’nın batısında güçlü olan bir Azor pozitif NAO’ya; çok yukarılarda İzlanda-İskandinavya civarlarında gezen bir Azor da negatif NAO’ya işaret eder.

Azor Yükseği’nin yukarı enlemlere toplanan soğukları aşağı indirebilmesi için kendi bölgesini terk edip yukarılara doğru tırmanması, daha sonra peşine soğukları takıp tekrar güneye doğru inmesi gerekir. Fazla yükselemeyen Azor Yükseği (pozitif NAO), sistemleri hızlıca doğuya kaydırır ve pek verimli sistemler gelmez, ülkemizde Güneydoğu hariç genelde kuru soğuk olur. Azor yukarı tırmanıp oralarda kalmaya devam ederse de soğukları genellikle Kuzey ve Batı Avrupa civarlarına çeker, biz de bol bol sıcak yağmurlar alırız. Ülkemizde etkili bir soğuk sistem ve bol aksiyon için yukarı aşağı salınım hareketi olmazsa olmaz gibidir.

Peki NAO (Kuzey Atlantik Salınımı) ve kardeşi AO (Arktik Salınım) şu anda ne durumda?

Çoğu mevsimlik tahminin öngördüğünün aksine, Aralık ayı boyunca pozitif bir seyir izleyen NAO ve AO endeksleri, son sayısal model çalıştırmalarına göre 20 Aralık ve 27 Aralık civarlarında iki defa nötre doğru inecek gibi görünüyor.

AO

AO111

NAO

NAO122

Yukarıdaki diyagramlarda nötre doğru gidişin yanı sıra dikkat çekilecek nokta endeksin çizdiği zik-zak hareketi. Bu iniş çıkış hareketi ve dalgalı seyir, Azor’un kuzey enlemlere çıkışına ve güneye inişine, bu da Avrupa Kıtası’nda 21/22 ve 27/28 Aralık tarihlerinde olası sistemlere işaret eder.

Fakat yukarıda da belirttiğimiz gibi daha etkili bir soğuk inişi için endekslerde negatiften yukarı doğru bir hareket beklememiz gerekir, şu şartlarda 21/22 Aralık için hafif/orta kuvvette bir soğuk inişi olabileceğini, bunun da kuzeyden hızlıca doğuya doğru kayabileceğini söyleyebiliriz. 27/28 Aralık için de beklemeye devam edelim, endeksler nötre daha çok yaklaştığı için şartlar da daha uygun hale geliyor.

Önemli bir husus şudur ki; yukarıda bahsettiğimiz endeks verileri de sayısal modellerden elde edilir ve güvenilirliği elde edildikleri modeller kadardır. Yani uzun vadede temkinli yaklaşmak gereklidir. Fakat endeksler belli bir rotaya girdiklerinde uzun bir süre o rotadan sapmazlar, yukarıdaki diyagramlarda pozitifteki ısrarı görebiliyorsunuz mesela.

Şu an için bu ılık gidişatın sebebi olan kuvvetli pozitifteki ısrarın kırılmaya meyilli olduğunu ve Ocak ayında yeni bir senaryo ile karşılaşabileceğimizi söyleyebiliriz.

Önümüzdeki günlerde Havadelisi.com olarak ilklerle ve sürprizlerle karşınızda olacağız. Bizi takip etmeye devam edin !

Reklamlar
Bu yazı Türkiye'nin Havası ve İklimi içinde yayınlandı ve , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

10 Responses to Kutbi Girdap (Polar Vortex) Avrupa’da!

  1. Nostaljik (İstanbul-Ataşehir-180M) dedi ki:

    Video ve tahminler çok güzel olmuş çektiğiniz video kaliteli bir tv programını başarı ile yapabilecek kabiliyette olduğunuzun açık bir göstergesi bize de ayağa kalkıp düğmelerizi ilikleyip alkışlamak düşüyor sizlerle gurur duyuyorum sizleri çok seviyorum sayın hocalarım tebrik ediyor saygılarımı sunuyorum.

  2. Yazı için çok teşekkürler ben bir şey sormak istiyorum , bu endekslerin belli bir rotaya girdiğinde istikrarlı şekilde ondan sapmaması pozitife girdiğinde uzun süre pozitif kalması gibi mesela , bunun sebepleri nedir ve eğer bu endeksler de uzun vade model çıktılarına göre çiziliyor ise mevsimlik tahminler neye dayanarak yapılıyor çünkü ben mevsimlik tahminlerde AO ve NAO endekslerinden bahsedildiğini çok görüyorum?

    • Israr var atmosferde, belli bir örüntü yerleştiğinde bir müddet ısrar ediyor.

      Bizim gibi analog mevsimlik tahminleri yapanlar AO ve NAO endekslerinin nasıl davranacağını çeşitli metotlarla analiz etmeye çalışıyor. Ama bir yere kadar tabi, en nihayetinde atmosfer kendi bildiğini okuyor.

  3. nilferserkan dedi ki:

    Erdem Hocam emeğine sağlık. Oldukça bilgilendirici bir paylaşımdı. İnşallah ocaktan itibaren negatiften nötre çıkış seyirli indeksler görürüz.

  4. Böyle senaryolar da mevcut..

Yorum yazın...

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s