Haftabaşı Proto-Portakal Sistemi


Bir Mehmet Can Tanyeri raporudur:
altostratus
Orta Akdeniz sistemleri eskiden beri TV ve radyolarda duymaya alışık olduğumuz ve özellikle kışın orta ve güney bölgelerimize lodosla beraber etkili yağış getiren sistemlerdir.

Bulgaristan üzerinden karayelle gelen sistemlere karayelli” dememiz gibi bu tip sistemlere de kısa tabirle portakal dememiz yanlış olmaz, çünkü  bu sistemler ülkemizde başlıca turunçgillerin yoğun yetiştirildiği bölgelerde etkili oluyor.

Portakal sistemlerinin kışın en belirgin özelliklerinden birisi sıcak cephe yağışlarıdır. Sıcak cephelerle oluşan ve yağışlara neden olan stratiform (katman) bulutlar yüzlerce kilometreyi bulabilir. Bazı hallerde portakal sistemleri Kıbrıs, Anamur ve Antalya Körfezi üçgeninde merkezlendiğinde, güney ve orta bölgelerde üst seviyede doğulu rüzgar bileşenlerinin artması ile tüm gün duran istasyoner cephelerin de kaynağı olabilir.

Portakal sistemlerinin özellikle de orta bölgelerde verimli olabilmelerinin şartı yer seviyesinde halihazırda soğuk/serin havanın bulunmasıdır. Zira, atmosferin alt seviyelerinde hava böyle olduğu sürece portakal sistemleri gerçek anlamda etkili sıcak cephe oluşturabilirler. Dolayısıyla sonbahar başlarında görülen portakal sistemleri bu yönüyle kışın görülenlerden ayrılırlar çünkü yer seviyesinde sıcaklıklar yılın bu döneminde hala sıcaktır. Bu yönüyle portakal sistemlerinin erken dönemlerini öncül-portakal veya proto-portakal diyerek ayrı bir adlandırma kullanmak yanlış olmaz.

Proto-portakal sistemlerinin de elbette soğuk cephe ve/veya oklüzyon cepheleri olabildiği gibi üst seviyede de dinamik yükselmeye neden olan trofları bulunur.

İşte 16 Eylül 2013 akşama doğru batıdan yurdumuza sokulacak olan sistem de yukarıda ifade ettiğim şekilde sıcak cephesi zayıf olan bir proto-portakal sistemidir. Durumu şimdi coğrafyamıza somutlaştıracak olursak:

Sıcak cephe gelişimi zayıf olduğu için yarın gün içinde Marmara, Ege ve akşamdan itibaren İç Anadolu’da gökyüzü yüksek bulutlarla kapanacak ama önemli bir yağış olması söz konusu değil. İstanbullular yarın özellikle öğleden sonra kapanması muhtemel havaya hiç aldırmadan gün içinde açık hava programlarını rahatlıkla yapabilir ama yarın akşam Güney ve Batı Marmara’da ve İç Batı Anadolu’da virga ve hafif yağmur gözlemlenebilir.

Kıyı Ege bölümünün özellikle de İzmir’den itibaren güneyinde sağanak yağışlar, soğuk cephenin o bölgeden geçmesi ile yarın akşam saatlerinden sonra başlaması muhtemel görünüyor. Çok büyük olasılıkla bölgede fırtına hattı (squall line) şeklinde bir mezoölçekli konvektif fırtına (MCS) doğu-güney-doğu yönünde hareket edecek. (bkz. tıpkı bunun gibi 😀 ) Fırtına hattı şeklindeki MCS’lerde birbiri ile yarışan çok sayıda bir arada konvektif hücre (cell) bulunacağından hortum potansiyeli diğer fırtına tiplerine oranla düşük kalıyor.

Soğuk cephe hattı fazla güneyde konumlandığından iç kesimlere de yağışlar fazla giremiyor, yağışlar ağırlıkla denizde kalacak 😦 Ancak, Menteşe yöresi ve Batı Akdeniz’in iç kesimlerinde yerel olarak kuvvetli sağanaklar kısa süreli de olsa gözlenecektir ama yine de ben bu bölgelerin kaldıramayacağı derecede sele neden olabilecek yağış beklemiyorum.

İlaveten şunu da belirtmekte yarar var: Bu cephelerden de bağımsız olarak yarın geceden itibaren İskenderun Körfezi çevresinde bölgenin kendine has fiziksel şartlarından kaynaklanan konvektif yağışlar görülmeye başlayacak. 30 derece su sıcaklığı, yüksek nem oranı, Amanos dağlarına doğru esen aşağı seviye rüzgarları ve soğumakta olan yukarı seviye sıcaklıkları bölgeyi sel açısından tehlikeli kılıyor. Bu yüzden bölgenin diğer bölgelere göre daha dikkatli izlenmesi gerekiyor. (Bkz: 19 Temmuz 2013 Dörtyol’da Sel)

Reklamlar
Bu yazı Türkiye'nin Havası ve İklimi içinde yayınlandı ve , , , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

28 Responses to Haftabaşı Proto-Portakal Sistemi

  1. Nihayet Görükle de 2013 sonbahar sezonuna başladı, darısı olmayanların başına.

  2. Portakal sayesinde Adana’da maksimum sıcaklık 15 Haziran’dan beri , yani 94 gündür, ilk kez dün (17 Eylül) 30 derecenin altında ölçüldü; 29 derece. 😀

  3. Adana için proto-portakal denilebilecek bir sistem oldu gerçekten. Sabahtan bu yana aralıklarla etkili sağanaklar oldu. İyi miktarda yağış oldu diyebiliriz. Ama hiç şimşek aktivitesi ve oraj meydana gelmedi. Klasik kış yağmurları gibiydi.

  4. Proto-Portakal sürpriz yaptı..

  5. Sistemin en anlamlı fotoğrafı bence buydu, sıcak cephe ben geliyorum derken…
    16.09.2013 Akşam 18:30 – Bilkent semaları – sirrostratus bulutları

  6. MGM kayıtlarına göre Çanakkale merkez, 16 Haziran’daki 1.2 mm yağışın ardından – 11 Temmuz’daki cılız 0.2 mm’lik yağışı saymazsak – tam üç aylık yağış hasretine 7.8 mm ile son verdi.

  7. Yaklaşık 100 güne ulaşan yağmursuzluk periyotunu az önce noktaladık ve mis gibi toprak kokusuna kavuştuk.Şeytanın bacağını kırdık Balıkesir olarak.Toprak o kadar kurumuş ki yağışın ilk 15 dakikasında toprak tozdu yağmurun damlalarından.

  8. Kuzey Ege koptu gidiyor.. Son verilere göre (22:00 – 22:30 civarı) bazı noktalarda kaydedilen yağış miktarları:

    İzmir Karaburun : 18,8 kg
    İzmir Dikili : 7,6 kg
    Çanakkale Gökçeada : 12,4 kg
    Çanakkale Ezine : 9,8 kg

  9. Şefik (Güzelçamlı/Kuşadası 30m) dedi ki:

    Sonunda büyük an geldi. An itibari ile burada mevsimin ilk yağmurunu görüyoruz, yağmurun o mis gibi kokusunu kokluyoruz ve gök gürültüsü sesini işitiyoruz. Ne kadar özlemişim bu anları 😀

  10. İzmir coştu bu gece. En çok yaklaşan model Santiago’nun paylaştığı BOLAM olacak sanırım.

    1

    Şimşek aktivitesi de müthiş. 30 dakikada 322’den fazla.

    2

  11. En sonunda yağmurumuza kavuştuk. Görsellik de var, o mis gibi toprak kokusu da cabası.

  12. Yazdıklarının yarısından fazlasını anlamadığım halde iyi şeyler yazdığını düşündüğüm şu adamı(White Fox) karın tokluğuna(yoksa aç açına mı) çalıştıran kapitalist düzenin açgözlü patronu Ozan’a Ahmed Arif’ten gelsin:
    Gün ola
    Devran döne
    Umut yetişe.
    Dağların dağlarının ardında.
    Değil öyle yoksulluklar hasretler,
    Bir tek başak bile dargın kalmayacaktır,
    Bir tek zeytin dalı bile yalnız.
    Sıkıysa yağmasın yağmur,
    Sıkıysa uykudan uyanmasın dağ.
    Bu yürek ne güne vurur.

  13. NAE 06Z çalıştırması önümüzdeki 18 saat içerisinde İzmir – Fethiye arasında kalan kıyı kesime 40 – 50 mm yağış öngörüyor.. Kıyıdan arta kalan kütleler İç Batı Anadolu’ya ve Göller yöresine kadar uzayacak gibi görünüyor..

  14. Sabahın (06:00Z) cephe analizi de burada, bu defa renkli hairitaya çizeyim dedim:

    Tıklayınca da büyür. 🙂

    Bu arada şu sıralar denizde süper hücre oluşumları da göze çarpıyor.

  15. Çocukluğumdan bu yana merak ettiğim yağış sistemi “portakal” mış demek ki. 😀

    Çocukken börülceyi harmanda dövdükten sonra ayırmak için poyraza ihtiyaç duyulurdu. Bizim oralarda (Gördes) genelde öğleden sonraları poyraz olur. Bu durumlarda börülceyi harmanda 1 günde kaldırırdık. İstisna “portakal” sistemlerinde olurdu. Poyraz o günlerde hiç esmez, esmeyince de harman kalkmaz hava bulutlanır gibi olur bir iki damla düşer harman ıslanmasın diye panik yapılır ama hava yağmaz.

    Hiç ısınamadım ben “portakal” sistemlerine. İstediğin gibi yağmaz bir iki damla düşer ve son. Accuweather 3 gün önce İzmir için pazartesi gecesine 471 mm yağış öngörmüştü. Bugün 147 mm ye düşürmüş. Yazıyı okuyunca iyice hevesim kaçtı.

  16. Gayet güzel bir yazı, tebrik ederim. Yalnız modeller yağış konusunda hemfikir değil gördüğüm kadarıyla. ECMWF makul gibi geldi bana..

    • Ben ECM’nin genellikle sıcak cephelerde virgaları da yağış olarak haritaya işlediğini düşünüyorum. Neredeyse Samsun’a kadar 0.5-2 mm koyması bence pazartesi gecesi için zor bir olasılık zira bulut tabanı 5 km civarında (çok yüksek) ve alt seviyede nem oranı hayli az… yukarıdan yere inene kadar buhar olur çoğu 🙂
      Gerisi zaten modellerde fark olsa da çelişkili değil benim başlık açısından çünkü yazıyı ağırlıklı olarak pazartesi ve gecesine odaklandırdım. Çarşamba’ya ortada sıcak cephe kalmıyor, sistem de oklüde oluyor.

  17. Bu sistemde Gaziantep, Adıyaman ve Diyarbakır çevreleri Salı ve Çarşamba günleri yağmur alacak.

Yorum yazın...

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s